مدیریت شهری در دوران باستانی

مدیریت شهری در دوران باستانی:

دوران مادها:

شهرها بیشتر کارکردی نظامی وسیاسی داشتند. رفتار اقتصادی، اجتماعی کشور چندان تکامل پیدانکرده بود.

دوران سلوکیان:

ایجاد شهرهای نو و توسعه شهرنشینی شهرها از نظرحقوقی تابع مستقیم فرمانهای شاه بوده امور داخلی شهرها توسط شورای شهر اداره می شد

دوره پارتیان:

سیاست اداره شهرها برتابعیت پادشاه قرارداشت

دوره ساسانیان:

شهرهای بزرگ ومهم که روستاهای پهناور داشته اند از جنبه اداری در ردیف شهرستانهاقرار می گرفتند و رأس آناها حاکمی مرسوم به شهراب (شهردار) اداره امور را به عهده داشت

-شهرهای کهن گسترش و رونق یافتند

-افزایش دخالت دستگاه اداری در زندگی شهری و امور اصناف و بازرگانان

بطور کلی: سه دوره شهرنشینی را در دوران باستان می توان بیان نمود:

نخست: دوره پیدایش شهرها و رشد آرام شهرنشینی در زمان امپراتوری

مادوهخامنشیان .

 

 

دوم: دوره بنیانگذاری شهرهای خود فرمان به سبک شهرهای یونانی توسط سلوکیان و رشد شتابان شهرنشینی در عهد سلوکی و پارتیان.

سوم: دوره به زیرفرمان در آوردن شهرهای یونانی وار توسط دولت مرکزی در دوره ساسانیان.

مدیریت شهری در دوران اسلامی:

الف) مور اداری، سیاسی و امنیتی و منطقه تحت نفوذ آن که بر عهده حاکم یا امیر شهربود

ب)امور اجتماعی، اقتصادی وخدماتی که برعهده رئیس شهر، کلانتر و کدخدایان محله ها بود

ج)امور انتظامی شهر که عهده عسس و داروغه بود

د)امور قضایی که مسئولیت آنها با قضات بود

 

 

از دیگر عناصر مؤثر در مدیریت شهری آن روزگار، باید به روحانیان، نظامیان، شاهزادگان و وابستگان به شخص حاکم و شاه اشاره کرد.

این بررسی مختصر نشان می دهد که تا زمان مشروطیت، شهروندان هیچ جایی در مدیریت و اداره شهر نداشتند.

مدیریت شهری از مشروطیت:

-مشروطیت سزآغاز تحولات جدید و ورود به دوران نوسازی ایران است مدیریت شهری اروپائی ساختار اصلی اداره امور شهرگردید.

-طبق قانونی جدید اداره امور شهر به عهده انجمن بلدی گذارده شد

-وظایف شهرداری بسیار ساده و اززمره امور خدماتی و اداری فراتر نمی رفت.

-شهرهای ایجاد شده در این دوره شیراز- همدان- تبریز-مشهد و آستارا دزفول-مراغه-کرمان وماکو.

مدیریت شهری در دوره پهلوی:

-ایجاد نظام نو در آموزش با برپایی ادارات جدید به سبک اروپائی ، ایجاد نخستین کارخانه های صنعتی ، راه آهن سراسری به همراه تمرکز شدید اداری سیاسی

-انتخاب شهرداربر عهده دولت بود و اعضای شهرداری کارمند دولت محسوب می شدند.

-وابستگی شهرداریها از نظر مالی و اداری و اجرایی به دولت

-افزایش درآمدهای نفتی و سیاستهای جاه طلبانه مدرنیستی دولت سبب گسترش شهرنشینی گردید.

-تا زمان سقوط سلسه پهلوی تعداد شهرداریها 453 شهرداری بود.

-مدیریت شهری در دوران جمهوری اسلامی:

-قانون اساسی جدید براداره شورایی کشور درسطح کشوری، استانی، شهری و روستایی تأکید ورزید.

 

 

 

 

-درسطح شهرها شوراهای اسلامی شهر جایگزاین انجمن شهرشد

-انتخاب شهردار برعهده شورای اسلامی شهر و صدور حکم آن بر عهده استاندار و درشهرهای بزرگ برعهده وزیر کشور گذاشته شد.

-در مجموع در فاصله سالهای 1358تا 1375 سال اجرایی شدن قانون شوراهاتعداد 167 شهرداری جدید درکشور تأسیس شد

-از تحولات مهم این دوره کاسته شدن حمایتهای مالی دولت از شهرداریهاست .

سیر مدیریت شهری در ایران:

 

 

 

فعالیتهای شهرداری را به شکل نوین بی تردید باید مربوط به دوره بعداز مشروطیت دانست. این دوران با تصویب قانون بلدیه در دوره اول مجلس شورای ملی به سال 1286 هـ ش، آغاز گردید. نخستین شهرداری که براساس قانون جدید تأسیس شد، شهرداری تهران  بود که با تشکیلات جدید در همان سال (1286) تقریباً بلافاصله پس از تصویب قانون پایه گذاری شد و با تشکیلات جدید آغاز به کارکرد پس از آن تا سال 1304 یعنی آغاز سلطنت پهلوی اول، مجموعاً 16شهرداری در ایران تأسیس شد.

قانون بلدیه(1286هـ .ش) با عدم موفقیت روبه رو شد ، برخی از بخشهای آن به طور کلی به مرحله اجرا درنیامد و برخی دیگر به صورتی ناقص تحقق پیدا کرد و بامشکلاتی روبه رو شد علت آن بود که نه مردم و نه دولت، هیچ یک از آمادگی لازم برای تحقق این قانون برخوردار نبودند. همراه و مقارن با تصویب قانون بلدیه سال 1286هـ.ش. قوانین دیگری نیز به تصویب رسید: ابتدا قانون انجمنهای ایالتی و سپس قانون تشکیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام. اما دلایلی چند جریان عادی و تکامل تدریجی حرکت به سوی شکل گیری نظام دموکراتیک را متوقف کرد یا با مشکلات فراوان مواجه ساخت.

در دوره سلطنت رضاخان، تأسیس شهرداریهاتسریع یافت، به طوری که تا پایان سلطنت وی، بالغ بر136 شهرداری تأسیس شد . شهرداریهای دراین دوره ، سازمانی کاملاً دولتی بودند. درسال 1309 قانون بلدیه لغو شد و قانون جدیدی تصویب شد که به موجب آن تأکید بر وابستگی انحصاری شهرداریها از حیث مالی و به تبع آن اداری و اجرایی به دولت و بودجه ملی دولتی بود.

 

 

 

 

 

در دوران سلطنت پهلوی دوم نیز تغییراتی در قوانین اداره شهر به وجود آمد. درسال 1328 قانون جدیدی تصویب شد که در شرایط تعیین شهرداری، حقوق و مزایای او و همچنین واگذاری برخی اختیارات تازه به انجمنهای شهر تغییراتی ایجاد شده بود. درسال 1331 در لایحه الحاقی به قانون سال 1328، اختیارات انجمنهای شهر و قدرت مردم افزایش یافت.

ازسال 1332 به بعد، بنا به دلایل سیاسی، تغییراتی در قانون سال 1331 ایجاد شد که در نهایت منجربه کاهش قدرت مردم شد. علاوه براین ، در دوران قبل از انقلاب، دوقانون نوسازی و عمران شهری و تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب شدکه به موجب ماده 7 قانون اخیر،  شهرداریها مکلف به اجرای مصوبات این شورابودند.

در زمان قبل از انقلاب، در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران، انجمن شهر تشکیل شد، لکن چون اعضای این انجمنهابیشتر از طبقات ذی نفوذ و یاکسانی بودند که دولت و رژیم گذشته به آنان اعتماد داشت، این انجمنها نتوانستند منشأ مؤثری شوند . شهرداران در واقع مدیر مطلق العنان شهر بودند

پس از پیروزی انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، باتوجه به تغییربنیادین نظام سیاسی کشور، بر اداره شورایی کشور (درسطوح مختلف کشوری ، استانی، شهری و روستایی) در قانون اساسی تأکید ویژه ای شده، به طوری که یک فصل از قانون اساسی به شوراهااختصاص یافته است

مطابق اصل 100 قانون اساسی(برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی ) و سایر امور هر روستا، بخش ، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده ، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می کنند. در سطح شوراها، شورای اسلامی شهر جایگزین انجمن شهرشد ووظایفی که برعهده این انجمن بوده، برعهده شورای اسلامی واگذار گردید. براساس لایحه (تشکیلات، وظایف  و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران) انتخاب شهردار برعهده شورای اسلامی شهر و صدور حکم آن در شهرهای بزرگتر برعهده وزیر کشور گذارده شد مسایل و مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی هشت ساله مانع از تحقق شورای اسلامی شهر گردید.

 

 

 

 

 

 

درسال 1375(قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران) به تصویب مجلس شورای اسلامی و سپس تأیید شورای نگهبان رسید و درتاریخ 11/4/75 برای اجرا از طرف رئیس جمهور به وزارت کشور ابلاغ شده است

این قانون دارای پنج فصل و نود و چهار  ماده و پنجاه و یک تبصره می باشد. فصل اول این قانون تشکیلات شوراها را مورد بررسی قرار میدهد. فصل دوم درخصوص انتخابات (شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان) و فصل سوم در خصوص و ظایف شوراها (برحسب سطح تشکیلاتی در روستا، بخش و شهر) می باشد فصل چهارم درخصوص رسیدگی به تخلفات است، و بالاخره فصل پنجم سایرمقررات را مورد بررسی قرارمیدهد. در مجموع ، در فاصله سالهای 1358 تا سال 1375، تعداد 167 شهرداری جدید در کشور تأسیس شده است . درسال 1375 تعداد شهرداریهای کشور به 650 شهرداری رسید. تحولات مهم این دوره کاهش  حمایتهای مالی دولت از شهرداریها می باشد.به طوری که شهرداریها مجبور به اتکابه منابع داخلی شده اند.

 

/ 0 نظر / 44 بازدید